Brandweertoets: de resultaten

BVV nam het initiatief voor een grootschalig wetenschappelijk onderzoek om te weten te komen hoe het personeel 'de brandweer' beleeft

Op het Brandweercongres van 19 oktober werd het onderzoek gepresenteerd door Elke Claessens (Universiteit Antwerpen), in een plenaire sessie met 240 aanwezige congresdeelnemers.

Na ons geslaagd brandweercongres ‘back2basics’ op 19 en 20 oktober 2018 en de uitleg van onze onderzoekster Elke Claessens (Universiteit Antwerpen) willen wij je namens Brandweervereniging Vlaanderen (BVV) deze primeur bezorgen . Hierbij willen we je ook uitdrukkelijk vragen om deze boodschap verder te verspreiden.

De Vlaamse brandweertoets, die gebaseerd is op representatieve cijfers, geven ons een foto wat er leeft in onze zones. Met dit gegeven kunnen alle stakeholders aan de slag. Elk op zijn eigen snelheid en vermogen. Ook wij als BVV gaan thematisch de items communiceren via ons vakblad De Brandweer(mv).

Presentatie 

De presentatie die werd gegeven op dit congres, met de grote lijnen uit de resultaten van het onderzoek, kan je hier downloaden:

>>> Download de presentatie (pdf)


Over het onderzoek...

Deze enquête liep begin 2018 in alle Vlaamse hulpverleningszones, inclusief de Nederlandstalige brandweer van Brussel. In totaal namen 5 575 collega’s deel, wat een totale respons geeft van 46 procent. Meer dan de helft daarvan bevindt zich tussen de 35 en 45 jaar en de overgrote meerderheid is tewerkgesteld binnen het basiskader. 

Ook de niet-operationele collega’s zijn goed vertegenwoordigd: 359 onder hen dienden een volledige enquête in. De meeste respons kwam uit Brandweer Zone Rand (73%) en Hulpverleningszone Taxandria (68%).

Onderzoek toont grote beroepsfierheid

Maar liefst 94 procent van onze collega’s is trots om bij de brandweer te werken. Daaruit blijkt duidelijk dat jullie een echt hart voor de brandweer hebben. De belangrijkste drijfveer om deze passie uit te oefenen, is dat we allemaal iets willen betekenen voor onze medemens. Ook de werktevredenheid is hoog: 88 procent gaat met plezier werken en bij de vrijwillige operationelen loopt dat cijfer zelfs op tot 90 à 97 procent. Daartegenover staat wel dat een grote meerderheid van het operationeel personeel zich niet betrokken voelt bij de hulpverleningszone.

Niet-operationele collega’s zoeken aansluiting bij operationele werking

Een overgrote meerderheid van de niet-operationele ondersteunende collega’s (76%) voelt zich juist wel betrokken bij zijn werk binnen de hulpverleningszone. Zij geven aan dat ze zich nuttig en voldoende opgeleid voelen binnen de eigen functie.

Het contact met het operationeel personeel wordt positief beoordeeld, maar er is wel veel vraag naar meer intenser contact met hun operationele collega’s en algemene opleiding over hulpverlening. 

Groot vertrouwen in bekwaamheid van collega’s

Niet enkel de beroepsfierheid en werktevredenheid zijn hoog, er is ook veel vertrouwen in de vakbekwaamheid. Het merendeel van het operationeel brandweerpersoneel vindt zichzelf vakbekwaam en schat zijn collega’s daarbij ook naar waarde. We kunnen rekenen op elkaar. Ook de evolutie van de Vlaamse brandweer over het algemeen wordt overwegend positief beschouwd. We zien dat jullie meer belang hechten aan goede arbeidshygiëne en fysieke paraatheid. De helft vindt de PPMO-test geschikt om de eigen fitheid te toetsen, zonder verschil in graad of functie. Historische thema’s zoals alcohol bij de brandweer worden bespreekbaar en evolueren positief. Het principe van SAH wordt door bijna iedereen als een zinvolle ontwikkeling beschouwd. Ongeveer de helft geeft aan dat met de komst van dit principe de kwaliteit van de hulpverlening verbeterd is.

Huiswerk voor Vlaamse brandweer

Uiteraard geven jullie de Vlaamse brandweer ook heel wat huiswerk mee. Zo merken we dat er veel bezorgdheden leven over de hoge opleidingsdruk. Vooral vrijwilligers worstelen met de verhoogde werklast omdat de evenwichtige verdeling van werk, gezin en brandweer daarmee in het gedrang komt. Bijna 40 procent stelt zich dan ook minder beschikbaar door de stijging van het aantal opleidingen. Dit aantal staat volgens jullie ook niet in verhouding tot het aantal interventies. 

Bovenal blijkt het privéleven wel de meest bepalende factor, want zo’n 60 procent geeft aan dat het privéleven bepaalt hoe vaak men zich beschikbaar stelt. Het gevoel van de verhoogde opleidingsdruk, de invloed van het privéleven en de uitstroom van personeel, verklaren de bezorgdheid om voldoende nieuwe vrijwilligers te werven en te behouden. Deze bezorgdheid is het grootste bij het operationele personeel (85%). 

De verbinding tussen het management en de brandweermensen op straat verdient aandacht. Uit het onderzoek blijkt dat de ondersteunende niet-operationele collega’s over het algemeen een hogere waardering hebben voor het management dan de operationele collega’s. Toch beweren beide groepen duidelijk dat de managers niet weten wat er op de vloer speelt en dat er weinig transparantie is over de keuzes die ze maken. We merken ook een groot verschil over de mate van inspraak. Iets meer dan de helft van de ondersteunende collega’s (61%) vindt dat het management goed reageert op hun voorstellen, voor het operationeel personeel is dat slechts een vijfde. Over het algemeen geldt doorheen de gehele organisatie: hoe dichterbij de leidinggevende, hoe beter deze geëvalueerd wordt.

Sinds de zonevorming ervaart meer dan 60 procent van de operationele collega’s duidelijk een verlaagd familiegevoel. Dat betreuren we, want uiteindelijk geven jullie aan dat de brandweer voor jullie belangrijk is. Dat zou eigenlijk juist een extra troef voor een globaal sterkere brandweer kunnen betekenen. Een ruime meerderheid heeft het gevoel een nummer te zijn. Dat gevoel is voornamelijk aanwezig bij het operationeel personeel, bij het ondersteunend niet-operationeel personeel vindt amper 29 procent zich hierin. De grote meerderheid geeft aan dat ze minder waardering krijgen van het management dan vóór de zonevorming.

Vervolgtraject

Dit rapport is natuurlijk slechts een begin. Jullie geven in elk geval duidelijk het signaal dat er nog werk aan de winkel is. BVV heeft dit waardevol rapport in handen en wil hiermee belangrijke stappen vooruit zetten binnen de Vlaamse brandweer. 

De afgelopen weken heeft BVV ook overleg gehad met de stakeholders, waaronder voornamelijk de vakorganisaties en VVB. Alleen samen kunnen we echt stappen vooruit zetten op een positieve manier. Uiteraard heeft ook elke zone hierin haar eigen werk te doen. Daarom zijn we blij dat ook het Netwerk Brandweer het belang van deze brandweertoets erkent. Dankzij de aparte zonale rapporten hebben de zonecommandanten een instrument in handen om op zonale maat accenten te leggen in hun beleid. BVV zal dit zeker mee opvolgen.

Hier kan je het volledige onderzoeksrapport downloaden:

>>> Download het onderzoeksrapport (pdf)

Dank je voor de deelname !

We waarderen jullie input ten zeerste en willen iedereen dan ook bedanken voor de grote respons.





Terug